Aile ve Miras
Anlaşmalı Boşanma ve Protokol: Şartlar, İçerik ve Dikkat Edilecekler
Anlaşmalı boşanmanın şartları, protokolde düzenlenmesi gereken velayet, kişisel ilişki, nafaka, mal paylaşımı ve tazminat hükümleri, hâkimin denetimi, kesinleşme ve sonraki talepler.
Kısaca
- Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir.
- Hâkim eşleri bizzat dinler ve iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir.
- Velayet, kişisel ilişki, nafaka ve mal paylaşımı protokolde açık ve uygulanabilir biçimde yazılmalıdır.
- Hâkim, çocukların yararı gereği protokolde değişiklik yapabilir; taraflar değişikliği kabul etmezse dava çekişmeli olarak sürer.
Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanmanın kendisi ve sonuçları üzerinde uzlaştığı durumda başvurulan yoldur. Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenir ve çekişmeli boşanmaya göre çok daha kısa sürer. Ancak hızlı sonuçlanması, protokolün özensiz hazırlanabileceği anlamına gelmez: protokoldeki hükümler boşanmadan sonra yıllarca tarafları ve çocukları bağlar.
Şartlar
- Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır.
- Eşler mahkemeye birlikte başvurmalı ya da bir eşin açtığı davayı diğeri kabul etmelidir.
- Hâkim tarafları bizzat dinlemeli ve iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir.
- Hâkim, boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulmalıdır.
Protokolde neler yer almalı?
Velayet ve kişisel ilişki: Çocukların velayetinin kime verileceği ya da ortak velayet, velayeti almayan ebeveynin çocukla hangi günlerde, saatlerde ve tatillerde görüşeceği ayrıntılı yazılmalıdır. “Her zaman görüşebilir” gibi genel ifadeler uygulamada anlaşmazlığa yol açar.
Nafaka: Çocuklar için iştirak nafakası ve gerekiyorsa eş için yoksulluk nafakası; miktar, ödeme günü, ödeme yöntemi ve yıllık artış esası belirtilmelidir. Nafakadan feragat edilecekse bu da açıkça yazılmalıdır.
Mal paylaşımı: Taşınmazlar, araçlar, banka hesapları ve borçların nasıl paylaşılacağı, tapu devrinin ne zaman yapılacağı ve masrafları kimin karşılayacağı düzenlenmelidir. Protokolde mal rejiminin tasfiye edildiği ve başka talep bulunmadığı açıkça yazılmazsa, boşanmadan sonra katılma alacağı davası açılması gündeme gelebilir.
Tazminat ve ziynet: Taraflar maddi ve manevi tazminat ile düğünde takılan ziynet eşyaları konusunda anlaşmışlarsa bunu yazmalı; talep olmayacaksa karşılıklı feragat açıkça belirtilmelidir.
Hâkimin denetimi ve kesinleşme
Hâkim, tarafların ve çocukların yararını gözeterek protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Taraflar bu değişiklikleri kabul ederse boşanmaya karar verilir; kabul edilmezse anlaşmalı boşanma kararı verilemez. Taraflardan biri karar verilmeden önce anlaşmadan vazgeçerse dava çekişmeli boşanma olarak devam eder. Karar, tebliğden sonra kanun yolu süresinin geçmesiyle ya da tarafların kanun yolundan feragat etmesiyle kesinleşir ve nüfus kaydına işlenir.
Süreler ve şartlar
- Evlilik süresi
- En az 1 yıl
- Kanun yolu süresi
- Tebliğden itibaren 2 hafta (feragat edilebilir)
- Katılma alacağı zamanaşımı
- Boşanmanın kesinleşmesinden itibaren 10 yıl
- Arabuluculuk
- Boşanma davalarında yok
Örnek
Sekiz yıllık evli L ve M, anlaşmalı boşanmaya karar verir. Protokolde çocuğun velayetinin anneye verildiği, babanın her ayın birinci ve üçüncü hafta sonları ile yaz tatilinde iki hafta çocukla görüşeceği, aylık iştirak nafakasının her yıl tüketici fiyat endeksi oranında artırılacağı, ortak evin tapusunun kesinleşmeden itibaren bir ay içinde anneye devredileceği ve tarafların başka mal paylaşımı talebi olmadığı yazılır. Hâkim, duruşmada tarafları dinledikten sonra protokolü uygun bularak boşanmaya karar verebilir.
Protokolden önce hazırlayın
- Nüfus kayıt örneği ve evlilik tarihi
- Ortak taşınmaz ve araçların tapu ve ruhsat bilgileri
- Banka hesapları ve kredi borçlarının dökümü
- Tarafların gelir belgeleri
- Çocukların okul ve sağlık giderlerine ilişkin bilgiler
Sık sorulan sorular
Bir yılı doldurmadan anlaşarak boşanabilir miyiz?
Anlaşmalı boşanma yoluyla boşanılamaz. Ancak evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle açılan bir davada, taraflar boşanma ve sonuçları konusunda uzlaşsa bile yargılama çekişmeli boşanma usulüyle yürür.
Protokoldeki nafaka sonradan değiştirilebilir mi?
Tarafların mali durumlarında ya da çocukların ihtiyaçlarında önemli bir değişiklik olursa nafakanın artırılması ya da azaltılması dava yoluyla istenebilir.
Mal paylaşımını ne kadar yaklaşık hesaplayabilirim?
Edinilmiş mallara katılma rejimine göre artık değerin yarısı üzerinden yaklaşık tutarı mal paylaşımı aracıyla görebilirsiniz. Kişisel malların ve denkleştirme taleplerinin değerlendirilmesi ayrıca gerekir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
