Ceza yargılaması, bir ihbar ya da şikâyetle başlayan soruşturma ve iddianamenin kabulüyle başlayan kovuşturma olmak üzere iki ana aşamadan oluşur. Her aşamada şüpheli ve sanığın hakları ile işleyen süreler farklıdır; ilk ifadede söylenenler ise dosyanın sonraki bütün aşamalarına taşınır. Büronun çalışmalarının ağırlıklı bölümü bu alandadır; Av. Orhan Yavuz Yağmur, Ankara Barosu Ceza Hukuku Enstitüsü’nde başkan yardımcısı olarak görev yapmaktadır.
Bu alandaki başlıca konular
- Kollukta ve savcılıkta ifade sırasında müdafilik
- Gözaltı, tutuklama ve adli kontrol kararlarına itiraz; tahliye talepleri
- Mağdur ve müştekiler için şikâyet, suç duyurusu ve katılan vekilliği
- Asliye ceza ve ağır ceza mahkemelerinde yargılama süreci
- Uzlaştırma, ön ödeme, HAGB ve hapis cezasının ertelenmesi değerlendirmesi
- İstinaf ve temyiz başvuruları, infaz hukuku ve koşullu salıverilme
İfade ve gözaltı aşaması
Şüpheli, ifadesi alınmadan önce hakkındaki isnadı öğrenme, susma, müdafi yardımından yararlanma ve lehine olan delillerin toplanmasını isteme haklarına sahiptir. Gözaltı süresi kural olarak yakalama anından itibaren yirmi dört saattir; toplu suçlarda savcının yazılı emriyle uzatılabilir. Gözaltı kararına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. İfadenin tutanağa doğru geçirilip geçirilmediği imzadan önce okunarak kontrol edilmelidir.
Tutuklama ve adli kontrol
Tutuklama, kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerle birlikte kaçma ya da delilleri karartma şüphesi bulunmasını arar ve ölçülü olmalıdır. Bu amaç adli kontrolle sağlanabiliyorsa tutuklamaya başvurulmaz. Tutuklama ve adli kontrol kararlarına karşı itiraz süresi, 7499 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikten bu yana kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır. Tutukluluk her aşamada yeniden incelenir ve tahliye her zaman istenebilir. Ayrıntılar tutuklama ve adli kontrole itiraz yazısında.
HAGB, erteleme ve uzlaştırma
İki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasına hükmedildiğinde kanundaki şartlar varsa hükmün açıklanması geri bırakılabilir. 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun bu kurumu yeniden düzenledi: HAGB verilen hükümde hapis cezası ertelenemez ve seçenek yaptırıma çevrilemez, karara karşı istinaf yoluna gidilir, zarar denetim süresi içinde aylık taksitlerle de giderilebilir. Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda ise taraflar uzlaşırsa kovuşturmaya yer olmadığına ya da düşme kararı verilir. Ayrıntılar HAGB ve hapis cezasının ertelenmesi yazısında; olası sonuç cezayı hapis cezası hesaplama aracıyla görebilirsiniz.
İstinaf ve temyiz
İlk derece mahkemesinin hükmüne karşı istinaf, bölge adliye mahkemesi ceza dairesinin kararına karşı ise kanunda sayılan hâllerde temyiz yoluna gidilir. 7499 sayılı Kanun’dan bu yana istinaf ve temyiz süreleri hükmün açıklanmasından, sanığın yokluğunda verilen hükümlerde tebliğden itibaren iki haftadır. Süre, gerekçeli kararın tebliğini beklemeden işlemeye başlayabilir; bu nedenle karar günü takvime işlenmelidir. Sürenin son gününü yasal süre aracıyla hesaplayabilirsiniz.
İlk adımlar
- İfadeye çağrıldıysanız avukatla birlikte gitme hakkınızı kullanın; susma hakkınız vardır.
- Tutuklama ve adli kontrol kararlarına karşı itiraz süresi kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır.
- Elinizdeki mesaj, kayıt ve belgeleri değiştirmeden saklayın.
Sık sorulan sorular
İfadeye çağrıldım; gitmek zorunda mıyım?
Savcılık ya da kolluk tarafından usulüne uygun çağrıldığınız hâlde gelmezseniz zorla getirilmenize karar verilebilir. İfade sırasında müdafi bulundurabilir ve susma hakkınızı kullanabilirsiniz; susmanız aleyhinize delil sayılamaz.
Tutuklama kararına itiraz süresi ne kadar?
Tutuklama ve adli kontrol kararlarına itiraz süresi, kararın öğrenildiği tarihten itibaren iki haftadır. İtiraz kararı veren sulh ceza hâkimliğine dilekçeyle yapılır ve tutuklu işler öncelikle incelenir.
Şikâyet için ne kadar sürem var?
Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi, fiili ve faili öğrendiğiniz tarihten itibaren altı aydır. Şikâyete bağlı olmayan suçlar ise dava zamanaşımı dolana kadar savcılık tarafından resen soruşturulur.
HAGB kararı sicile işlenir mi?
HAGB kararı adli sicile işlenmez; yalnızca bu amaçla tutulan özel bir sisteme kaydedilir ve ancak bir soruşturma ya da kovuşturmayla bağlantılı olarak yargı mercileri tarafından görülebilir. Bazı kamu görevlerine alımdaki güvenlik soruşturmalarında ayrıca değerlendirilebileceği unutulmamalıdır.
