Sözleşmeler hukuku, tarafların kendi iradeleriyle kurdukları ilişkileri düzenler; tazminat hukuku ise bir sözleşmeye aykırılık ya da haksız bir fiil sonucu doğan zararın nasıl giderileceğini belirler. Uyuşmazlıkların önemli bir bölümü, imza aşamasında açık yazılmamış ödeme, teslim, fesih ve sorumluluk maddelerinden çıkar.
Bu alandaki başlıca konular
- Satış, hizmet, distribütörlük, bayilik ve gizlilik sözleşmelerinin hazırlanması
- Mevcut sözleşmelerin risk açısından incelenmesi ve müzakere notları
- Sözleşmeye aykırılık, temerrüt, fesih ve cezai şart uyuşmazlıkları
- Haksız fiilden doğan maddi ve manevi tazminat talepleri
- Kişilik hakkı ihlallerinde tazminat davaları
- İhtarname, sulh ve ibra sözleşmeleri
Sözleşme hazırlanırken
Bir sözleşmenin asıl sınavı uyuşmazlık çıktığı gündür. Edimlerin açık tanımı, teslim ve ödeme takvimi, gecikmenin sonuçları, cezai şart, fesih sebepleri, gizlilik, uygulanacak hukuk ve yetkili mahkeme ya da tahkim maddesi bu nedenle baştan düzenlenmelidir. Tacirler arasında kararlaştırılan cezai şartın fahiş olduğu gerekçesiyle indirilmesi istenemez; bu nedenle tutarı belirlerken dikkatli olunmalıdır.
Maddi ve manevi tazminat
Maddi tazminat, uğranılan gerçek zararı karşılar: tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalması ya da yitirilmesi ve ekonomik geleceğin sarsılması bu kapsamdadır. Manevi tazminat ise kişilik hakkının zedelenmesinden doğan acı ve elemi hafifletmeyi amaçlar. 7589 sayılı Kanun’la belirsiz alacak davası kaldırıldığından, dava açılmadan önce zararın kapsamının mümkün olduğunca belirlenmesi gerekir. Ayrıntılar maddi ve manevi tazminat davası yazısında.
Zamanaşımı süreleri
Haksız fiilden doğan tazminat talepleri, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde fiilden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar; fiil aynı zamanda daha uzun zamanaşımı süresi olan bir suç oluşturuyorsa bu süre uygulanır. Sözleşmeden doğan alacaklarda genel süre on yıl, kira, faiz ve bazı dönemsel edimlerde beş yıldır. Sürelerin başlangıcını zamanaşımı aracıyla görebilirsiniz.
İlk adımlar
- İmzadan önce ödeme, teslim, cezai şart, fesih ve uyuşmazlık çözüm maddelerini dikkatle okuyun.
- Zarar doğuran olayla ilgili belge, fotoğraf ve yazışmaları bir dosyada toplayın.
- Haksız fiilden doğan tazminatta zamanaşımı, zararı ve faili öğrenmeden itibaren iki yıldır.
Sık sorulan sorular
Sözlü yapılan anlaşma geçerli mi?
Kanunun özel bir şekil öngörmediği sözleşmeler sözlü olarak da kurulabilir; ancak ispat güçlüğü doğar. Taşınmaz satışı, kefalet ve bazı rekabet yasakları gibi sözleşmeler ise kanundaki şekle uyulmadıkça geçerli değildir.
Cezai şart fahiş ise indirilebilir mi?
Tacir olmayan borçlu bakımından hâkim fahiş cezai şartı hakkaniyete göre indirebilir. Tacirler arasında ise borçlunun tacir sıfatıyla kabul ettiği cezai şartın fahiş olduğu iddiasıyla indirilmesi istenemez.
Tazminata faiz işler mi?
Haksız fiil tazminatına kural olarak fiil tarihinden, sözleşmeden doğan alacaklarda ise temerrüt tarihinden itibaren faiz işler. 7589 sayılı Kanun’la yasal faiz, Merkez Bankası reeskont oranına bağlı bir yönteme göre belirlenmektedir; tutarı faiz aracıyla hesaplayabilirsiniz.
Dava açmadan önce ihtarname çekmek gerekir mi?
Her durumda zorunlu değildir; ancak borçluyu temerrüde düşürmek, fesih bildirimini ispatlamak ve faizin başlangıcını belirlemek için ihtarname önemli bir delildir.
