İş hukuku, işçi ile işveren arasındaki ilişkinin kuruluşundan sona ermesine kadar her aşamayı düzenler. İşçi tarafında fesih sonrası alacaklar ve işe iade, işveren tarafında ise iş sözleşmeleri, işyeri yönetmelikleri, disiplin ve fesih süreçlerinin kanuna uygun yürütülmesi öne çıkar. Bu alandaki uyuşmazlıkların çoğunda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Bu alandaki başlıca konular
- İşe iade başvurusu ve davası
- Kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai, hafta tatili ve yıllık izin alacakları
- İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat
- İşverenler için iş sözleşmeleri, işyeri yönetmeliği ve fesih süreçleri
- Psikolojik taciz (mobbing) iddiaları
- Hizmet tespiti ve SGK işlemlerine itiraz
İşe iade
Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde en az altı aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçi, geçerli bir sebep gösterilmeden yapılan feshe karşı işe iade isteyebilir. Fesih bildiriminden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur; anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılır. Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse işçi işe başlatılmadığında dört ila sekiz aylık ücret tutarında tazminat ve en çok dört aya kadar boşta geçen süre ücreti doğar. Ayrıntılar işe iade davası yazısında.
Kıdem, ihbar ve işçilik alacakları
En az bir yıl çalışmış işçinin iş sözleşmesi kanunda sayılan hâllerde sona erdiğinde her tam yıl için otuz günlük giydirilmiş ücret tutarında kıdem tazminatı ödenir; tazminat yasal tavanla sınırlıdır. Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla mesai ve yıllık izin alacakları beş yıllık zamanaşımına tabidir. 7589 sayılı Kanun’la belirsiz alacak davası kaldırıldığından, alacakların dava öncesinde bordro ve tanık beyanlarına göre ayrıntılı hesaplanması önem kazanmıştır. Tutarları kıdem ve ihbar ile işçilik alacakları araçlarıyla görebilirsiniz.
İş kazası ve meslek hastalığı
İşveren, iş kazasını kazadan sonraki üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirmekle yükümlüdür. Kazada işverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alıp almadığı, işçinin kusuru ve üçüncü kişilerin payı bilirkişi raporuyla belirlenir. İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır. Ayrıntılar iş kazası tazminatı yazısında.
İlk adımlar
- Fesih bildirimini, bordroları ve banka ücret kayıtlarını saklayın.
- İşe iade için fesih bildiriminden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur.
- İş kazasında hastane kayıtlarını ve kazanın SGK’ya bildirilip bildirilmediğini kontrol edin.
Sık sorulan sorular
İstifa edersem kıdem tazminatı alabilir miyim?
Kural olarak istifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz. Ancak ücretin ödenmemesi, fazla mesainin karşılıksız bırakılması ya da sigortanın eksik bildirilmesi gibi haklı sebeplerle yapılan fesihlerde, emeklilik için yaş dışındaki şartların tamamlanması, askerlik ve kadın işçinin evlilikten itibaren bir yıl içinde ayrılması hâllerinde tazminat hakkı doğar.
İşçilik alacağı için doğrudan dava açabilir miyim?
Hayır. Kanuna, bireysel ya da toplu iş sözleşmesine dayanan işçi ve işveren alacakları ile işe iade talepleri için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. İş kazası ve meslek hastalığı tazminatları bu kuralın istisnasıdır.
İşten ayrılırken imzaladığım ibraname geçerli mi?
İbraname yazılı olmalı, sözleşmenin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçtikten sonra düzenlenmeli, alacağın türü ve miktarı açıkça gösterilmeli ve ödeme banka aracılığıyla tam olarak yapılmalıdır. Bu şartlara uymayan ibraname geçersizdir.
İşsizlik maaşı alabilir miyim?
Son üç yılda en az 600 gün prim ödenmiş, son 120 gün kesintisiz çalışılmış ve sözleşme kendi istek ve kusurunuz dışında sona ermişse işsizlik ödeneğine başvurabilirsiniz. Başvuru, işten ayrılmadan itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır. Tutarı işsizlik maaşı aracıyla görebilirsiniz.
