Ceza Hukuku
HAGB ve Hapis Cezasının Ertelenmesi: 2026’da Değişen Kurallar
Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının şartları, 7589 sayılı Kanun’la gelen değişiklikler, beş yıllık denetim süresi, hapis cezasının ertelenmesi ve seçenek yaptırımlarla farkları.
Kısaca
- HAGB, iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasına hükmedilen sanık hakkında hükmün sonuç doğurmamasını sağlar.
- 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun’la HAGB verilen hükümde hapis cezası ertelenemez ve seçenek yaptırıma çevrilemez; karara karşı istinaf yolu açıktır.
- Zarar derhâl giderilemiyorsa denetim süresi içinde aylık taksitlerle ödenmesi koşuluyla da HAGB verilebilir.
- Hapis cezasının ertelenmesinde ise mahkûmiyet doğar ve adli sicile işlenir; denetim süresi bir ila üç yıldır.
Ceza yargılamasının sonunda mahkûmiyet kararı verilse bile cezanın fiilen infaz edilmemesini sağlayan birkaç kurum vardır: hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), hapis cezasının ertelenmesi ve kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesi. Bu kurumların şartları ve sonuçları birbirinden farklıdır. 7589 sayılı Kanun, HAGB’yi Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesinde yeniden düzenledi.
HAGB nedir, şartları nelerdir?
Mahkeme sanığı yargılar ve bir hüküm kurar; ancak şartlar varsa bu hükmü açıklamaz ve sanığı beş yıllık bir denetim süresine tabi tutar. Bu süre içinde kasten yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir. HAGB için şu şartların birlikte bulunması gerekir:
- Hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması,
- Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması,
- Mahkemenin, sanığın kişiliği ve duruşmadaki tutumuna göre yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması,
- Suçun mağdura ya da kamuya verdiği zararın aynen iade, eski hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmesi.
Zarar derhâl giderilemiyorsa, 7589 sayılı Kanun’la getirilen düzenlemeyle denetim süresi içinde aylık taksitlerle ödenmesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilmektedir. Taksitlerin aksatılması hükmün açıklanmasına yol açabilir.
7589 sayılı Kanun’la neler değişti?
HAGB kararı verilen hükümde hapis cezası artık ertelenemez ve kısa süreli olsa bile adli para cezası gibi seçenek yaptırımlara çevrilemez. HAGB kararına karşı itiraz yerine istinaf yoluna başvurulur; böylece karar usul ve esas yönünden incelenebilir. Denetim süresi beş yıldır; bu sürede kasıtlı bir suç için bir daha HAGB kararı verilemez ve dava zamanaşımı durur. Değişikliklerin hangi dosyalara uygulanacağı, karar tarihine ve geçiş hükümlerine göre ayrıca değerlendirilmelidir; lehe kanun ilkesi gereği eski ve yeni düzenleme dosya özelinde karşılaştırılır.
Hapis cezasının ertelenmesi
Türk Ceza Kanunu’nun 51. maddesine göre iki yıl veya daha az süreli hapis cezası ertelenebilir; suçu işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış ya da altmış beş yaşını bitirmiş olanlar bakımından bu sınır üç yıldır. Erteleme için kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması ve mahkemenin yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması gerekir. Denetim süresi bir yıldan az, üç yıldan fazla olamaz ve mahkûm olunan cezadan az olamaz. Denetim süresi iyi hâlli geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır.
HAGB ve erteleme karşılaştırması
- Ceza sınırı
- HAGB: 2 yıl veya adli para cezası · Erteleme: 2 yıl (18 yaş altı ve 65 yaş üstü 3 yıl)
- Denetim süresi
- HAGB: 5 yıl · Erteleme: 1 – 3 yıl
- Adli sicil
- HAGB: işlenmez, özel sisteme kaydedilir · Erteleme: işlenir
- Sorunsuz geçen denetimin sonucu
- HAGB: dava düşer · Erteleme: ceza infaz edilmiş sayılır
Sicil ve kamu görevine etkisi
HAGB kararı adli sicile işlenmez; yalnızca bu amaçla tutulan özel bir sisteme kaydedilir ve ancak bir soruşturma ya da kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim ya da mahkeme tarafından istenebilir. Bununla birlikte bazı kamu görevlerine alımda yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında bu bilgiler de değerlendirilebilir. Ertelenen hapis cezası ise adli sicile işlenir.
Örnek
B, basit yaralama suçundan yargılanır ve mahkeme bir yıl hapis cezasına hükmeder. B’nin sabıkası yoktur ve mağdurun tedavi giderlerini karşılayamadığını belirtir. Mahkeme, zararın denetim süresi içinde aylık taksitlerle ödenmesi koşuluyla hükmün açıklanmasını geri bırakabilir. B taksitleri düzenli öder ve beş yıl içinde kasten yeni bir suç işlemezse dava düşer.
Değerlendirme için hazırlayın
- Adli sicil ve arşiv kaydı belgesi
- Mağdurun zararını gösteren belgeler (fatura, tedavi giderleri, onarım bedeli)
- Zararın giderildiğini ya da taksit planını gösteren ödeme kayıtları
- Gelir durumunu gösteren belgeler
Sık sorulan sorular
HAGB kararına karşı kanun yoluna gitmeli miyim?
HAGB sanık lehine bir kurumdur; ancak beraat iddiası güçlü olan sanık için her zaman en uygun sonuç olmayabilir. 7589 sayılı Kanun’la karara karşı istinaf yolu açıldığından, beraat talebiyle kanun yoluna başvurmak mümkündür. Bu karar, delil durumu değerlendirilerek verilmelidir.
Denetim süresinde yeni bir suç işlenirse ne olur?
Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi ya da yükümlülüklere aykırı davranılması hâlinde mahkeme geri bırakılan hükmü açıklar. Mahkeme sanığın durumunu değerlendirerek cezanın bir kısmının infaz edilmemesine de karar verebilir.
Olası cezanın HAGB sınırında kalıp kalmayacağını nasıl görebilirim?
Temel cezadan sonuç cezaya kadar indirim ve artırımların sırasını hapis cezası hesaplama aracıyla görebilirsiniz. Sonuç yalnızca bir öngörüdür; mahkemenin takdir yetkisi saklıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
