Bilişim hukuku; bilişim sistemleri aracılığıyla işlenen suçları, internette yayımlanan içeriklerden doğan sorumluluğu, dijital delilin elde edilmesini ve kişisel verilerin korunmasını kapsar. Av. Orhan Yavuz Yağmur, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde bilişim hukuku alanında yüksek lisans yapmıştır; adli bilişim konusundaki çalışmalarını bu alanla birlikte sürdürmektedir.
Bu alandaki başlıca konular
- Bilişim sistemine girme, sistemi engelleme ve verileri bozma suçları
- Banka ve kredi kartlarının kötüye kullanılması; internet üzerinden dolandırıcılık
- Sosyal medya paylaşımlarından doğan ceza ve tazminat sorumluluğu
- İnternette kişilik hakkı ve özel hayat ihlallerinde içeriğin çıkarılması
- Dijital delilin tespiti, korunması ve bilirkişi raporlarının değerlendirilmesi
- E-ticaret metinleri ve kişisel verilerin korunması mevzuatına uyum
Bilişim suçları
Türk Ceza Kanunu bilişim sistemine izinsiz girmeyi, sistemin işleyişini engellemeyi, verileri bozmayı ya da yok etmeyi ve banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılmasını ayrı suçlar olarak düzenler. Bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılmasıyla işlenen dolandırıcılık ise nitelikli dolandırıcılıktır. Aynı olay birden fazla suç tipine girebileceğinden, isnadın hangi maddeye dayandığı ilk ifadeden önce netleştirilmelidir.
İnternetteki içerikler
Kişilik haklarını ihlal eden bir içerik için içerik ya da yer sağlayıcıya başvuru, ceza soruşturması ve hukuk mahkemesinde tazminat ile ihtiyati tedbir yolları birlikte değerlendirilir. Özel hayatın gizliliğini ihlal eden içerikler için 5651 sayılı Kanun’da ayrıca bir başvuru yolu düzenlenmiştir. Paylaşım yapan kişi bakımından ise içeriğin bir haber, eleştiri ya da değer yargısı olup olmadığı ifade özgürlüğü sınırları içinde tartışılır. Ayrıntılar sosyal medya paylaşımlarında ceza sorumluluğu yazısında.
Dijital delil ve adli bilişim
Bilgisayar, telefon ve sunucularda yapılacak arama, kopyalama ve el koyma Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 134. maddesine tabidir. El koyma sırasında sistemdeki verilerin tamamının yedeği (imajı) alınır ve talep edilirse bu yedeğin bir kopyası şüpheliye ya da müdafiine verilir. İmajın bütünlüğünü gösteren özet (hash) değerlerinin tutanağa geçirilmesi, sonradan yapılacak bilirkişi incelemesinin güvenilirliği bakımından önemlidir. Ayrıntılar adli bilişim ve dijital delil yazısında.
İlk adımlar
- Cihazları kapatmadan ve içerikleri silmeden önce delilin nasıl korunacağını değerlendirin.
- İnternet içeriğinin adresini, tarihini ve ekran görüntüsünü kaydedin.
- Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi, fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı aydır.
Sık sorulan sorular
Ekran görüntüsü delil olarak yeterli mi?
Ekran görüntüsü tek başına çoğu zaman yeterli görülmez; içeriğin adresi, yayım tarihi ve paylaşan hesap birlikte gösterilmelidir. Noter tespiti ya da savcılık aracılığıyla platformdan bilgi istenmesi, içerik silinse bile delilin korunmasını sağlar.
Telefonuma el konuldu; geri alabilir miyim?
İmaj alındıktan sonra cihazın iadesi istenebilir; kanun, verilerin yedeklenmesinden sonra cihazın gecikmeksizin geri verilmesini öngörür. İmajın bir kopyasının verilmesini de talep edebilirsiniz.
Hesabımdan izinsiz para çekildi; ne yapmalıyım?
İşlemi fark eder etmez bankaya itiraz edip kartı ve internet bankacılığı erişimini kapattırın, ardından suç duyurusunda bulunun. Bankanın güvenlik yükümlülüğü ile müşterinin özen yükümlülüğü birlikte değerlendirilir; itirazın tarihi bu değerlendirmede önem taşır.
İnternette hakarete uğradım; ne kadar sürem var?
Hakaret şikâyete bağlı bir suçtur ve şikâyet, fiili ve faili öğrendiğiniz tarihten itibaren altı ay içinde yapılmalıdır. İçeriğin kaldırılması için ise beklemeden başvurulması gerekir.
