Banka ve Finans
Kredi Borcu ve Kefilin Sorumluluğu: Geçerlilik Şartları, Eş Rızası ve On Yıl Kuralı
Kefalet sözleşmesinin şekli, azami miktar ve el yazısı şartı, eş rızası, adi ve müteselsil kefalet farkı, hesap kat ihtarı, kefaletin on yıl sonra sona ermesi ve kefilin rücu hakkı.
Kısaca
- Kefalet sözleşmesi yazılı olmalı; azami miktar, kefalet tarihi ve müteselsil kefalet kefilin el yazısıyla belirtilmelidir.
- Evli kişinin kefil olması, kanundaki istisnalar dışında eşinin yazılı rızasına bağlıdır.
- Müteselsil kefile, asıl borçluya başvurulmadan doğrudan başvurulabilir.
- Gerçek kişilerin verdiği kefalet, kurulmasından itibaren on yıl geçince kendiliğinden sona erer.
Kredi kullanan bir kişi ya da şirket için kefil olmak, çoğu zaman bir yakınlık ya da güven ilişkisinin sonucudur. Ancak kefil, asıl borçlu ödemediğinde borçtan kendi malvarlığıyla sorumlu olur. Türk Borçlar Kanunu, bu ağır sorumluluk nedeniyle kefalet sözleşmesini sıkı şekil şartlarına bağlamıştır. Bu şartların eksikliği, kefalet sözleşmesinin geçersizliği sonucunu doğurabilir.
Geçerlilik şartları
Kefalet sözleşmesi yazılı şekilde yapılmalıdır. Sözleşmede kefilin sorumlu olacağı azami miktar, kefalet tarihi ve kefil müteselsil kefil olarak yükümlülük altına giriyorsa bu durum, kefilin kendi el yazısıyla belirtilmelidir. Azami miktarın matbu olarak doldurulması ya da başka birinin el yazısıyla yazılması bu şartı karşılamaz. Kefil, sözleşmede yazılı azami miktarla sınırlı olarak sorumludur; faiz ve masraflar da bu sınır içinde kalır.
Eş rızası
Eşlerden biri, mahkemece verilmiş bir ayrılık kararı bulunmadıkça ya da yasal olarak ayrı yaşama hakkı doğmadıkça, ancak diğer eşin yazılı rızasıyla kefil olabilir. Rıza sözleşmenin kurulmasından önce ya da en geç kurulması anında verilmelidir. Kanun, ticaret siciline kayıtlı işletmenin sahibi ya da şirketin ortağı veya yöneticisi tarafından işletme ya da şirketle ilgili verilecek kefaletler ile mesleki faaliyetlere ilişkin bazı kredilerde eş rızasını aramaz. Eş rızasının bulunmaması, kefaletin geçersizliğini ileri sürmek için sıkça başvurulan bir savunmadır.
Adi ve müteselsil kefalet
Adi kefalette alacaklı, kural olarak önce asıl borçluya başvurmalı ve ondan tahsil edemediğini göstermelidir. Müteselsil kefalette ise asıl borçlu temerrüde düştüğünde ve ihtar sonuçsuz kaldığında alacaklı doğrudan kefile başvurabilir. Banka kredilerinde kefalet neredeyse her zaman müteselsil kefalet olarak düzenlenir.
Hesap kat ihtarnamesi ve icra
Kredi borcu ödenmezse banka hesabı kat ederek borcun tamamını muaccel kılar ve borçlu ile kefillere ihtarname gönderir. Tüketici kredilerinde borcun tamamının istenebilmesi için ardışık en az iki taksitin ödenmemiş olması ve borçluya en az otuz günlük süre verilmesi gerekir. İhtarnamedeki tutar sözleşmedeki faiz oranı ve ödeme planıyla karşılaştırılmalıdır. Banka icra takibi başlatırsa ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde borca ve kefaletin geçerliliğine itiraz edilmelidir.
Kefaletin sona ermesi ve rücu
Gerçek kişiler tarafından verilen her türlü kefalet, kefalet sözleşmesinin kurulmasından itibaren on yıl geçmekle kendiliğinden sona erer; bu süre dolmadan takibe başlanmışsa kefil sorumlu olmaya devam eder. Borcu ödeyen kefil, ödediği ölçüde alacaklının haklarına halef olur ve asıl borçluya rücu edebilir.
Akılda tutulacak noktalar
- El yazısıyla yazılacaklar
- Azami miktar · kefalet tarihi · müteselsil kefalet
- Tüketici kredisinde muacceliyet
- Ardışık en az 2 taksit · en az 30 gün süre
- Ödeme emrine itiraz
- Tebliğden itibaren 7 gün
- Gerçek kişi kefaletinin sona ermesi
- Kuruluştan itibaren 10 yıl
Örnek
G, kardeşinin şirketinin kullandığı kredi için müteselsil kefil olur. Sözleşmede azami miktar matbu olarak yazılmıştır ve G’nin eşinin rızası alınmamıştır. Banka, şirket borcu ödemeyince G hakkında icra takibi başlatır. G’nin süresi içinde yaptığı itirazda, azami miktarın el yazısıyla yazılmaması ve eş rızasının bulunmaması nedeniyle kefaletin geçersiz olduğu ileri sürülür; G şirketin ortağı ya da yöneticisi olmadığından eş rızası istisnası da uygulanmaz.
Değerlendirme için hazırlayın
- Kredi ve kefalet sözleşmelerinin tam örneği
- Eş rızasına ilişkin belge (varsa)
- Ödeme planı ve hesap ekstreleri
- Hesap kat ihtarnamesi ve tebliğ belgesi
- İcra ödeme emri ve tebliğ tarihi
Sık sorulan sorular
Kefaletimi geri alabilir miyim?
Kural olarak kefalet tek taraflı olarak geri alınamaz. Gelecekte doğacak borçlar için verilen kefalette, kanunda öngörülen hâllerde borç doğmadan önce alacaklıya yazılı bildirimde bulunarak kefaletten dönülmesi mümkündür. Banka ile yeni bir teminat karşılığında kefaletin sona erdirilmesi de görüşülebilir.
Kredinin erken kapatılmasında indirim yapılır mı?
Tüketici kredilerinde erken ödemede, ödenmeyen dönemlere ilişkin faiz ve maliyetlerden indirim yapılır. Konut kredilerinde ise kanunda belirtilen sınırlar içinde erken ödeme tazminatı istenebilir. Tutarı kredi erken ödeme aracıyla hesaplayabilirsiniz.
Kefil olarak ödediğim parayı borçludan nasıl alırım?
Ödediğiniz miktar kadar alacaklının haklarına halef olursunuz. Borçluya karşı icra takibi başlatabilir ya da dava açabilirsiniz; ödeme belgelerinizi ve kefalet sözleşmesini saklamanız gerekir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
